Δημοσίευση |
23 Ιανουαρίου 2012
του Γιώργου ΚόκουβαΗ φωτογραφία πέθανε, ζήτω η φωτογραφία. Περίπου ενάμιση αιώνα μετά την ίδρυσή της, η ιστορική εταιρία Kodak έκανε αίτηση για να συμπεριληφθεί στο άρθρο 11 της αμερικανικής νομοθεσίας (λέγε με χρεοκοπία) και για άλλη μια φορά έγινε εμφανές με βίαιο τρόπο αυτό που οι ρομαντικοί αυτού του κόσμου -ή όσοι γεννήθηκαν πριν το 1990- αρνούνται να αποδεχθούν: Το φιλμ κάηκε.
Μια εικόνα, χίλιες λέξεις και πολλή Ιστορία
Πότε αποκτήσατε την πρώτη σας ψηφιακή φωτογραφική μηχανή; Πάω στοίχημα πως δυσκολεύεστε να θυμηθείτε, παρότι δεν έχουν περάσει ούτε δέκα-δεκαπέντε χρόνια από τότε. Στην θέση του «τότε» μπορείτε να βάλετε εκείνες τις τελευταίες σας διακοπές, πριν τις οποίες έπρεπε να καταφύγετε στο φωτογραφείο της γειτονιάς για 36άρι φιλμ, ή εκείνο το ταξίδι σας όπου ήσαστε αναγκασμένοι να τσεκάρετε κάθε λίγο «πόσες στάσεις έμειναν» στην μηχανή-μπακατέλα σας.
Κι όμως, την αγαπούσαμε εκείνη την μπακατέλα. Όπως και η προηγούμενη γενιά αγαπούσε τα ενσταντανέ των Polaroid μιας χρήσης και την ιεροτελεστία του «φυσήματος» για άμεση εμφάνιση. Κι όπως οι κλασικοί κινηματογραφιστές λάτρευαν το φιλμ πάνω στο οποίο αποτύπωναν τα καρέ τους.
Όλες εκείνες οι «παλιές αγαπημένες» έχουν μια κοινή συνισταμένη: την χημεία. Άλατα αργιλίου, επιστρώσεις, ζελατίνη και άλλα στοιχεία – ή πιο απλά, το φιλμ, που κατέκτησε την φωτογραφική συνείδηση του 19ου και 20ου αιώνα.
Η αρχή έγινε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν ο
Nicéphore Niépce συνδύασε την γνωστή από την αρχαιότητα camera obscura με φωτοευαίσθητο χαρτί και αποτύπωσε σε αυτό τις πρώτες «μόνιμες εικόνες», η παλιότερη σωζόμενη από τις οποίες είναι το διπλανό «φυσικό τοπίο».
Ακολούθησαν οι «δαγγεροτυπίες» του
Louis Daguerre και οι προσπάθειες του
Henry Fox Talbot να αναμίξει χημικά για να παράγει φωτοευαίσθητες επιφάνειες.
Κάπου στο 1880, ο George Eastman στήνει την επιχείρησή του στο Rochester της Νέας Υόρκης και μερικά χρόνια μετά δημιουργεί την
πρώτη φωτογραφική μηχανή Kodak, η οποία περιείχε ρολό χαρτιού περίπου 6 μέτρων, ικανό να δώσει 100 κυκλικές φωτογραφίες 2,5 ιντσών. Το motto της εταιρίας ήταν
«Εσείς πατήστε το κουμπί. Αφήστε σε εμάς να κάνουμε όλα τα υπόλοιπα». Το 1890, το χαρτί της Kodak αντικαταστάθηκε από φιλμ: Ήταν η αρχή της απόλυτης κυριαρχίας του που θα κρατούσε περίπου έναν αιώνα.
Φωτογραφικές (σ)τάσεις
*Οι
αδελφοί Lumiere εφευρίσκουν τον κινηματογράφο στα τέλη του 19ου αιώνα και φέρνουν μάλιστα το έγχρωμο φιλμ στην ένατη τέχνη, το 1907. Παρότι η έγχρωμη φωτογραφία ήδη είχε κάνει τα νηπιακά της βήματα παλιότερα, η διαφημιστική πραγματικότητα εκείνης της περιόδου την έφερε στο προσκήνιο.
*Το 1917, η εταιρία Nippon Kogaku K.K., που θα εξελιχθεί αργότερα σε
Nikon ιδρύεται στο Τόκυο.
Οι φωτογραφικές μηχανές τότε έμοιαζαν κάπως έτσι (βλ. διπλανή φωτό).